VVZCVademecum voor
zakelijke communicatie
Start / Teamcommunicatie
Teamcommunicatie

Hoe weet je of iemand je werkinstructie heeft begrepen?

Een nieuwe collega zet een doos bij de voorraad, ook al verschilt de code op het etiket van die op de leverbon. Hij had daarnet nog ‘ja’ geantwoord toen je vroeg of alles duidelijk was. Zodra iemand het Nederlands van je werkvloer nog aan het leren is, kun je veel te weten komen door te kijken wat die persoon doet met een echte doos en een echte leverbon.

Een medewerker vergelijkt de code op de doos met die op de leverbon.

Laat iemand tonen wat er na je uitleg gebeurt

Een zorgverlener kan voordoen hoe een patiënt zijn eigen inhalator moet gebruiken en de patiënt vragen om het gebruik daarna te tonen. Bij die proef kan een stap ontbreken die in het gesprek geen vragen opriep. Verduidelijk dan precies die stap, op een andere manier, en laat de patiënt opnieuw voordoen wat hij gaat doen. Pharos noemt dit een variant van de terugvraagmethode. Bij een gesprek over een afspraak kun je de patiënt in eigen woorden laten zeggen wat er thuis moet gebeuren. Pharos, de terugvraagmethode

Marie Delegrange en haar collega’s schreven in Ad Rem over taalbarrières in de zorg en het Vlaamse project MATCHeN. Het project ontwikkelde onder meer een meertalige app en een opleiding om zorgverleners te helpen communiceren met anderstalige patiënten. Die taalhulp maakt een gesprek mogelijk. Door iets te laten terugvertellen of voordoen, zie je vervolgens of jouw uitleg volstaat om te handelen. Dat onderscheid kun je ook op de werkvloer maken. MATCHeN, geschiedenis van het project

Schrijf eerst op wat de collega moet doen

Neem de geldende instructie en loop de handeling samen met iemand die ze beheert. Laat die aanwijzen wat ze vergelijkt, waar ze stopt en aan wie ze een afwijking meldt. Zo kom je er bijvoorbeeld achter dat ‘afwijkende goederen apart zetten’ in de praktijk betekent dat de doos naar een welbepaalde plek moet en daar moet blijven tot iemand ze vrijgeeft.

Gebruik de woorden die op de werkplek te zien zijn. Als op de tafel ‘Controle’ staat, neem dat woord over, ook in de vertaalde fiche, en toon waar de tafel staat. Een foto van die plek of een echt etiket kan meer duidelijk maken dan een extra alinea. Vraag in welke taal de collega de uitleg wil krijgen en of die liever een korte tekst leest of de handeling eerst ziet. Laat bij een vertaling de termen, grenzen en uitzonderingen nakijken door iemand die de twee talen én de taak kent. Kies voor de demonstratie een rustig moment waarop je collega met de echte labels kan oefenen. Stad Gent, taal op de werkvloer

In Veurne krijgt elke groep een eigen instructievideo

De fabriek van PepsiCo in Veurne liet instructievideo’s maken voor vier groepen die met andere situaties te maken krijgen. Het Oostendse bureau DENKie beschrijft hoe het afzonderlijke video’s ontwikkelde voor bezoekers, medewerkers en uitzendkrachten, chauffeurs en externe aannemers. De video’s kwamen er in het Nederlands, Frans en Engels. Aannemers leggen na het bekijken van hun video een korte quiz af voor ze toegang kunnen krijgen. DENKie maakte ook mobiele borden met verwisselbare affiches. De aparte reeks ‘10 No Debates’ verscheen in het Nederlands en het Frans. Voor je eigen instructie kun je vooraf bepalen welke handeling iemand op een bepaalde plek moet kunnen uitvoeren en in welke taal je die kunt uitleggen. DENKie, praktijkvoorbeeld PepsiCo Veurne

Een instructiekaart met een doos die opzij moet

Fictief oefenvoorbeeld. Magazijnverantwoordelijke Ellen leert Luka hoe hij geleverde dozen verwerkt. De bestaande instructie zegt ‘Controleer de conformiteit en blokkeer de afwijkende eenheden’. Ellen ziet dat voor Luka twee zaken onduidelijk zijn. Met ‘conformiteit’ bedoelt haar collega hier specifiek dat de artikelcode op de doos gelijk is aan die op de leverbon. ‘Blokkeren’ betekent dat Luka de doos op de controletafel zet en aan de ploegleider meldt. Ellen maakt deze kaart voordat ze de handeling voordoet:

Dozen ontvangen — artikelcode controleren

  1. Zoek de artikelcode op het etiket van de doos. Vergelijk die code met de artikelcode op de leverbon.
  2. De codes zijn gelijk. Zet de doos op de kar met het bord ‘Voorraad’.
  3. De codes verschillen, of je kunt een code niet lezen. Zet de doos op de tafel met het bord ‘Controle’. Meld het nummer van de leverbon en het probleem aan de ploegleider. Laat de doos daar staan tot de ploegleider zegt dat ze weg mag.

Ellen doet één vergelijking voor en wijst beide plekken aan. Daarna geeft ze Luka een andere doos en bon met dezelfde artikelcode. Ze vraagt: ‘Ik wil even zien of mijn uitleg werkt. Toon eens wat je met deze doos doet.’ Ze wacht tot Luka zelf de twee codes aanwijst en de doos op de voorraadkar zet. Bij een tweede doos verschillen de codes. Ellen vraagt ook te tonen aan wie Luka het probleem zou melden en wat hij zou zeggen.

Luka ziet dat de codes verschillen en zet de doos op de controletafel. Hij denkt dat hij de doos na een kwartier zelf naar de voorraad mag brengen. Ellen wijst bij de tafel aan wie de doos vrijgeeft en vraagt Luka wat hij doet als de ploegleider tijdens de pauze niet bereikbaar is. Als hij antwoordt dat de doos blijft staan, geeft ze hem een nieuwe oefendoos met een onleesbare code. Ze kijkt of hij beide codes zoekt, de doos bij ‘Controle’ zet, het leverbonnummer en de onleesbare code meldt en de doos daar laat staan. Ellen noteert welk onderdeel ze opnieuw moest uitleggen. Ze laat de kaart liggen op de plek waar Luka de leverbon leest.

Oefen met drie leveringen

Fictieve oefening. Toon eerst alleen de drie paren. Vraag je collega per paar beide codes aan te wijzen, de juiste plek te kiezen en te tonen wat die daarna doet. Gebruik de borden ‘Voorraad’ en ‘Controle’ uit het voorbeeld, of hang die namen op twee oefenplekken. Vraag bij een melding: ‘Wat zou je precies tegen de ploegleider zeggen?’

Drie oefenparen, telkens met links het etiket op een doos en rechts de leverbon. De codes en bonnummers staan ook onder de afbeelding.

De oefening in tekst

  1. Op het etiket staat KM-4827. Op leverbon 5031 staat KM-4821.
  2. Op het etiket staat PB-3705. Op leverbon 5032 staat PB-3705.
  3. Op het etiket staat TX-6, dan één afgedekt teken en dan 92. Op leverbon 5033 staat TX-6492.

Antwoorden voor wie de proef begeleidt

  1. Naar ‘Controle’. Meld aan de ploegleider dat op leverbon 5031 de code KM-4821 staat, terwijl op de doos KM-4827 staat. Laat de doos staan tot de ploegleider ze vrijgeeft.
  2. Naar ‘Voorraad’. Beide codes zijn PB-3705. Je hoeft niets te melden.
  3. Naar ‘Controle’. Meld aan de ploegleider dat op leverbon 5033 de code TX-6492 staat en dat op de doos het teken tussen 6 en 9 afgedekt is. Laat de doos staan tot de ploegleider ze vrijgeeft.

Als het nog misloopt

Als een collega bij een tweede poging dezelfde keuze verkeerd maakt, achterhaal dan welk deel van je uitleg in de weg zit. Wijs een moeilijk woord aan op het voorwerp, laat iemand de instructie in een beter gedeelde taal uitleggen of regel een professionele tolk als een belangrijk gesprek anders niet zorgvuldig kan verlopen. Laat de collega de stap daarna opnieuw uitvoeren met een verse oefensituatie. Controleer op de eerstvolgende werkdag tijdens het werk of de kaart te vinden is en ook bij een afwijking helpt.

Bereid bij een taak met risico op letsel eerst een veilige oefening voor, bijvoorbeeld met oefenmateriaal buiten de gevarenzone. Stop de proef zodra je twijfelt of iemand veilig kan handelen. Volg de geldende opleiding en veiligheidsprocedure. Spreek met de verantwoordelijke of preventieadviseur af wanneer de medewerker de taak veilig zelf kan uitvoeren. Leg de aangepaste uitleg en de vervolgopleiding vast, zodat de volgende ploeg weet welke oefening nog nodig is. FOD Werkgelegenheid, algemene beginselen van het welzijnsbeleid

Lees ook